W sezonie jesienno-zimowym oraz w okresach zwiększonej podatności na infekcje wiele osób poszukuje naturalnych sposobów wsparcia organizmu. Wśród najczęściej wybieranych produktów znajdują się miód Manuka i propolis - substancje pochodzenia pszczelego, którym przypisuje się właściwości wspierające odporność. Choć oba produkty wykazują aktywność biologiczną, ich mechanizm działania, skład chemiczny oraz zakres wpływu na układ immunologiczny różnią się. W niniejszym artykule analizujemy, co wynika z dostępnych publikacji naukowych i odpowiadamy na pytanie, czy w kontekście odporności lepszym wyborem jest miód Manuka czy propolis.
Więcej tego typu artykułów znajdziesz w naszej bazie wiedzy - zapraszamy!
Miód Manuka a odporność - mechanizm działania
Miód Manuka jest szczególną odmianą miodu produkowaną z nektaru Leptospermum scoparium. Jego charakterystyczną cechą jest obecność metyloglioksalu (MGO), związku odpowiedzialnego za silne działanie przeciwdrobnoustrojowe. Badania wykazują, że miód Manuka działa przeciwbakteryjnie wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów, w tym szczepów opornych na antybiotyki.
Mechanizm działania miodu Manuka obejmuje kilka elementów. Po pierwsze, wysoka osmolarność i niskie pH ograniczają namnażanie bakterii. Po drugie, obecność MGO wykazuje bezpośrednie działanie bakteriobójcze. W literaturze wskazuje się także na właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne miodu, które mogą pośrednio wspierać fizjologiczne funkcjonowanie układu odpornościowego.
Publikacje analizujące wpływ miodu na odporność sugerują, że może on modulować odpowiedź immunologiczną poprzez wpływ na produkcję cytokin oraz aktywność komórek odpornościowych. Należy jednak podkreślić, że większość danych pochodzi z badań in vitro i modeli zwierzęcych. W kontekście klinicznym miód Manuka wykazuje przede wszystkim udokumentowane działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz wspomagające regenerację tkanek, co ma znaczenie w infekcjach górnych dróg oddechowych.
W naszym sklepie znajdziesz szeroki wybór preparatów na bazie miodu.
Propolis a odporność - działanie immunomodulujące
Propolis, określany jako kit pszczeli, jest mieszaniną żywic roślinnych, wosków i substancji biologicznie czynnych, w tym flawonoidów i kwasów fenolowych. W przeciwieństwie do miodu Manuka, którego działanie koncentruje się głównie na aktywności przeciwdrobnoustrojowej, propolis wykazuje wyraźne właściwości immunomodulujące.
Badania opisują wpływ propolisu na aktywność makrofagów, limfocytów oraz produkcję przeciwciał. Wskazuje się, że składniki propolisu mogą stymulować fagocytozę oraz regulować produkcję cytokin prozapalnych i przeciwzapalnych. W literaturze podkreśla się także jego działanie przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne, co ma znaczenie w przebiegu infekcji dróg oddechowych.
W części publikacji opisano również wpływ propolisu na redukcję stresu oksydacyjnego i modulację odpowiedzi zapalnej. Mechanizmy te mogą wspierać organizm w utrzymaniu równowagi immunologicznej, szczególnie w sytuacjach zwiększonego obciążenia infekcyjnego.
Miód Manuka czy propolis - porównanie w kontekście odporności
Porównując miód Manuka i propolis pod kątem wsparcia odporności, należy rozróżnić dwa aspekty: bezpośrednie działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz wpływ na regulację odpowiedzi immunologicznej.
Miód Manuka wyróżnia się silnym działaniem przeciwbakteryjnym wynikającym z obecności MGO. Może wspierać organizm poprzez ograniczanie namnażania drobnoustrojów w obrębie jamy ustnej i gardła, co stanowi pierwszą linię obrony przed infekcją. Jego działanie ma charakter bardziej miejscowy i ochronny.
Propolis natomiast oddziałuje szerzej na układ odpornościowy. Oprócz działania przeciwbakteryjnego i przeciwwirusowego wykazuje zdolność do modulowania aktywności komórek odpornościowych oraz regulacji procesów zapalnych. Z tego względu w literaturze jest częściej opisywany jako substancja o działaniu immunomodulującym.
W dostępnych publikacjach nie ma jednoznacznych dowodów wskazujących, że miód Manuka jest skuteczniejszy od propolisu w ogólnym „wzmacnianiu odporności”. Mechanizmy działania obu produktów są odmienne i w pewnym zakresie komplementarne. Miód Manuka koncentruje się na bezpośrednim oddziaływaniu na drobnoustroje, natomiast propolis wpływa również na regulację odpowiedzi immunologicznej.
Temat miodu manuka bardziej rozwinęliśmy osobnym artykule: Czym jest miód manuka i dlaczego jest inny niż wszystkie?
Bezpieczeństwo stosowania
Zarówno miód Manuka, jak i propolis są uznawane za produkty o dobrym profilu bezpieczeństwa u osób dorosłych, przy zachowaniu przeciwwskazań. Miód, w tym miód Manuka, nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 1. roku życia. Propolis może wywoływać reakcje alergiczne, szczególnie u osób uczulonych na produkty pszczele.
Podsumowanie
Analiza dostępnych publikacji wskazuje, że zarówno miód Manuka, jak i propolis wykazują właściwości biologiczne istotne w kontekście odporności. Miód Manuka wyróżnia się silnym, udokumentowanym działaniem przeciwdrobnoustrojowym, które może wspierać naturalne bariery organizmu i ograniczać rozwój patogenów. Propolis natomiast wykazuje szersze działanie immunomodulujące, obejmujące wpływ na aktywność komórek odpornościowych oraz regulację procesów zapalnych.
Odpowiedź na pytanie, co lepsze na odporność - miód Manuka czy propolis - nie jest jednoznaczna. Wybór powinien być uzależniony od celu stosowania. W sytuacjach wymagających silnego działania przeciwdrobnoustrojowego korzystny może być miód Manuka. W kontekście wsparcia regulacji odpowiedzi immunologicznej i profilaktyki infekcji propolis może mieć szersze zastosowanie. Oba produkty mogą stanowić element wspierający organizm, jednak nie zastępują leczenia farmakologicznego w przypadku choroby.
Źródła:
https://www.mdpi.com/1420-3049/30/22/4460
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030881462302678X
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7928728
https://link.springer.com/article/10.1007/s43621-024-00375-3
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2025.1542184/full
Halina Wiluk - framaceuta Apteko
Nota redakcyjna: 11.05.2026 - artykuł został uzupełniony o autora i źródła. Treść merytoryczna nie została zmieniona
